مدیریت منابع آب در دنیای امروز، بیش از هر زمان دیگری به توانایی نظامهای حکمرانی در بهرهگیری هوشمندانه از فناوری و نوآوری وابسته شده است. تشدید فشارهای ناشی از تغییرات اقلیمی، محدودیت منابع مالی، فرسودگی زیرساختها و پیچیدگی الزامات محیطزیستی و مقرراتی، نشان میدهد که تداوم رویکردهای سنتی نهتنها کارآمد نیست، بلکه میتواند اعتماد عمومی و اثربخشی تصمیمها را نیز تضعیف کند. در چنین شرایطی، گذار به مدیریت دادهمحور، بهرهگیری از فناوریهای دیجیتال، توسعه راهکارهای نوین تأمین و بازچرخانی آب و استقرار چارچوبهای نظاممند مدیریت فناوری، بهعنوان ستونهای اصلی مدیریت پایدار و تابآور منابع آب، اهمیتی راهبردی یافتهاند.
در شماره نهم خبرنامه فنآب، در بخش رصد فناوری و پیشدرآمد، به این موضوع پرداخته شده که چگونه مدیریت هوشمند داده میتواند رعایت مقررات حوزه آب و محیطزیست را از یک هزینه و الزام اداری به فرصتی برای افزایش شفافیت، اعتماد نهادی و چابکی سازمانی تبدیل کند. در این بخش، الگوی ارائهشده توسط یک شرکت بینالمللی پیشرو نشان میدهد که یکپارچهسازی جریان داده، اعتبارسنجی خودکار و بهرهگیری از مدلهای پیشبینیمحور چگونه میتواند بنیانی قابلدفاع برای تصمیمسازی در شرایط پرتغییر فراهم آورد.
در ادامه و در بخش اخبار، قرارداد شرکت سوئز برای ارتقای سامانه آب شهری کوچی هند با تمرکز بر دیجیتالیسازی شبکه و کاهش آب بدون درآمد معرفی شده و همچنین پروژه توسعه دو تصفیهخانه اصلی فاضلاب در عمان در قالب مدل مشارکت عمومی–خصوصی بهعنوان نمونهای از جذب سرمایه و ارتقای ظرفیت زیرساختی در منطقه مورد بررسی قرار گرفته است. در بخش اخبار حوزه نمکزدایی نیز، قرارداد شرکت بزرگ هیوندای برای احداث تأسیسات نمکزدایی در عراق و قرارداد جدید عربستان با شرکت اسپانیایی Lantania برای توسعه تأسیسات نمکزدایی اسمز معکوس ارائه شدهاند.
در بخش رویدادهای اخیر، برگزاری بیستوهفتمین نمایشگاه WETEX امارات بهعنوان یکی از مهمترین رویدادهای منطقه در حوزه آب، انرژی و پایداری و همچنین پانزدهمین رویداد «روزهای کشاورزی و فناوری» ترکیه با تمرکز بر سامانههای نوین آبیاری و بهرهوری آب در کشاورزی گزارش شده است. در بخش رویدادهای آتی نیز نمایشگاه آب لهستان و کنفرانس بینالمللی Water Loss 2026 با محور کاهش هدررفت آب و تابآوری اقلیمی معرفی شدهاند.
در بخش مرور مطالعات و دستاوردهای پژوهشی، چارچوب نوین طراحی غشاهای کاتالیزوری واکنشگر که توسط پژوهشگران دانشگاه رایس ارائه شده است، بررسی شدهاست؛ دستاوردی که میتواند مسیر بهرهبرداری پایدار از منابع آب نامتعارف را هموار کرده و به تصمیمسازیهای فناورانه در حوزه بازچرخانی و تصفیه پیشرفته آب کمک کند. در بخش کاربست فناوریهای روز دنیا در ایران نیز فناوری لولهگذاری ترمیمی درجا (CIPP) بهعنوان راهکاری بومی، اقتصادی و کمتخریب برای بازسازی شبکههای فرسوده آب و فاضلاب کشور معرفی شده و تجربه داخلی اجرای موفق آن مورد توجه قرار گرفته است. همچنین در ادامه، شرکت بینالمللی Metito Utilities بهعنوان یکی از بازیگران پیشرو در توسعه زیرساختهای آبی و مدلهای مشارکت عمومی–خصوصی معرفی شده است. در نهایت، در بخش یادداشت تحلیلی–سیاستی، مدل چرخه ششمرحلهای مدیریت فناوری بهعنوان چارچوبی نظاممند برای هدایت نوآوری، تصمیمسازی و سیاستگذاری در مدیریت منابع آب تبیین شده است. با توجه به اهمیت و گستردگی مباحث، در شمارههای آتی خبرنامه فنآب، متناسب با نیازها و اولویتهای حوزه آب، ابعاد و مراحل منتخب این چرخه با تمرکز بر چالشها و فرصتهای صنعت آب ایران و جهان، بهصورت تفصیلیتری بررسی خواهد شد.
امیدواریم مطالب این شماره نیز همچون گذشته برای شما مفید و اثرگذار باشد. همانند همیشه، مشتاق شنیدن نظرات و پیشنهادات شما هستیم و از همکاریهای علمی، پژوهشی و فناورانه در این حوزه، بهویژه در زمینه تحلیلهای سیاستی حوزه فناوری آب و یا ظرفیتهای فناورانه و نوآورانه داخلی در حوزه آب، استقبال میکنیم.
علاقمندان به دریافت نسخه الکترونیکی فنآب/ خبرنامه فناوری و نوآوری آب به ایمیل سردبیر محترم خبرنامه، جناب آقای دکتر علی عبدالهی نسب به نشانی abdollahinasab@tsi.ir درخواست خود را ارسال بفرمایند.